Η πολυετής οικονομική κρίση στην Ελλάδα είχε ως αποτέλεσμα τη συσσώρευση και διόγκωση του ιδιωτικού χρέους που ανέρχεται σε 234 δισεκατ. €, οξύνοντας ένα πρόβλημα με σημαντικές κοινωνικές και οικονομικές διαστάσεις.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, της ΑΑΔΕ και του ΕΦΚΑ, το συνολικό χρέος του ιδιωτικού τομέα – ιδιώτες και επιχειρήσεις – ανέρχεται στα 234 δισεκατ. ευρώ, εκ των οποίων 91,7 δισεκατ. ευρώ ή ποσοστό 39,3% αφορά σε μη εξυπηρετούμενα δάνεια που ανήκουν στον ευρύτερο χρηματοπιστωτικό τομέα, 105,6 δισεκατ. ευρώ ή ποσοστό 45,2% αφορά σε οφειλές προς τη φορολογική αρχή και 36,3 δισεκατ. ευρώ ή ποσοστό 15,5% αφορά σε οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία. Οι επιχειρήσεις καταλαμβάνουν περίπου τα 2/3 του χρέους, ενώ το υπόλοιπο 1/3 αφορά ιδιώτες.

Ωστόσο, η πανδημία του κορωνοϊού, εκτός από το μείζον θέμα της δημόσιας υγείας, έχει σημαντικές επιπτώσεις και στην οικονομία και προφανώς θα έχει αρνητικό αντίκτυπο και στο ύψος του ιδιωτικού χρέους. Στο πλαίσιο αυτό θεσπίστηκαν συγκεκριμένα μέτρα άμεσης αντιμετώπισης της εύλογης και προφανούς αδυναμίας εξυπηρέτησης υποχρεώσεων από τους οφειλέτες. Τα θετικά μέτρα αυτά συμβάλουν στην ανακούφιση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τις δυσμενείς επιπτώσεις της κρίσης του κορωνοϊού. Ειδικότερα:

  • Ανεστάλησαν για 6-12 μήνες, κατά περίπτωση, οι πληρωμές φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, τόσο των νοικοκυριών όσο και των επιχειρήσεων.

  • Ανεστάλησαν οι πληρωμές των δόσεων των δανείων επιχειρήσεων και φυσικών προσώπων έως και την 31η Δεκεμβρίου 2020.

  • Ανεστάλησαν οι νέες πράξεις αναγκαστικής εκτέλεσης, δηλ. οι κατασχέσεις λογαριασμών και οι πλειστηριασμοί περιουσίας, από 16.3.2020 έως και 31.7.2020. Σημειώνεται ότι τον μήνα Αύγουστο με βάση την ισχύουσα νομοθεσία οι πλειστηριασμοί δεν διεξάγονται ούτως η άλλως. Επιπρόσθετα, σε συμφωνία με τις τράπεζες και διαχειριστές δανείων ανεστάλησαν οι πλειστηριασμοί 1ης κατοικίας των ευάλωτων νοικοκυριών κατά το διάστημα Σεπτεμβρίου – Δεκεμβρίου 2020.

Το Πρόγραμμα «ΓΕΦΥΡΑ»

Στις 3 Αύγουστου 2020, ξεκίνησε η λειτουργία της ψηφιακής πλατφόρμας της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΕΓΔΙΧ) του Υπουργείου Οικονομικών, για την υποβολή αιτήσεων στο πρόγραμμα «Γέφυρα», το οποίο αφορά στην επιδότηση δανείων με υποθήκη στην Α’ κατοικία όσων έχουν πληγεί οικονομικά από τις δυσμενείς επιπτώσεις της πανδημίας του κορωνοϊού και πληρούν τα κριτήρια εισοδήματος και περιουσίας.

Οι δικαιούχοι του προγράμματος μπορούν να υποβάλουν ηλεκτρονικά αίτηση έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2020 στην ψηφιακή πλατφόρμα της Ειδικής Γραμματείας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους (ΕΓΔΙΧ) του Υπουργείου Οικονομικών, www.keyd.gov.gr, μέσω μιας απλής και εύκολης διαδικασίας, χωρίς να απαιτείται η συνυποβολή οποιουδήποτε δικαιολογητικού.

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα έχει ως στόχους:

  • την έμπρακτη υποστήριξη από το Κράτος προς τα νοικοκυριά για την αποπληρωμή των δανείων τους 1ης κατοικίας.

  • την αποφυγή δημιουργίας μιας νέας γενιάς μη εξυπηρετούμενων («κόκκινων») δανείων λόγω του κορωνοϊού.

  • την επιβράβευση των συνεπών δανειοληπτών.

Κώδικας Διευθέτησης Οφειλών και Παροχής 2ης Ευκαιρίας

Ολοκληρώθηκε η δημόσια διαβούλευση του νέου Κώδικα Διευθέτησης Οφειλών και παροχής 2ης Ευκαιρίας. Το νέο αυτό πλαίσιο διαμορφώνεται κατ’ εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 1023/2019 και περιλαμβάνει:

  • ενσωμάτωση όλων των υφιστάμενων επιμέρους εργαλείων ρύθμισης οφειλών (υπερχρεωμένα νοικοκυριά, προστασία Α κατοικίας, εξωδικαστικός μηχανισμός κλπ) σε ένα ενιαίο πλαίσιο και μια ενιαία διαδικασία.

  • σύσταση προληπτικού μηχανισμού για την έγκαιρη προειδοποίηση του οφειλέτη, έτσι ώστε να μην οδηγηθεί σε διαδικασίες αφερεγγυότητας. Θεσπίζονται δηλαδή διαδικασίες ενημέρωσης και παροχής στήριξης σε φυσικά και νομικά πρόσωπα, προκειμένου να μπορέσουν να καλύψουν ή να αναδιαρθρώσουν τις οφειλές τους και έτσι να αποφύγουν διαδικασίες αφερεγγυότητας / ρευστοποίησης / πτώχευσης, ενισχύοντας ταυτόχρονα και τον χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό.

  • δημιουργία ενός ολοκληρωμένου και αυτοματοποιημένου πλαισίου αντιμετώπισης της αφερεγγυότητας, μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού ρύθμισης οφειλών, τόσο για φυσικά όσο και για νομικά πρόσωπα, με δυνατότητα αποπληρωμής των οφειλών σε έως 240 δόσεις.

  • δυνατότητα στις επιχειρήσεις, προς αποφυγή της πτώχευσης, να προσφύγουν στη διαδικασία της εξυγίανσης, της οποίας το πλαίσιο εκσυγχρονίζεται.

  • δυνατότητα πτώχευσης, τόσο των φυσικών όσο και των νομικών πρόσωπων, σε περίπτωση που δεν είναι δυνατή η επίτευξη προληπτικής αναδιάρθρωσης οφειλών. Η πτώχευση συνοδεύεται από απώλεια της ιδιοκτησίας ολόκληρης της περιουσίας και ταυτόχρονα από διαγραφή όλων των οφειλών. Η απαλλαγή οφειλών και παροχή 2ης ευκαιρίας παρέχεται μέσα σε 1 έτος, για υπερχρεωμένους δανειολήπτες που απώλεσαν την περιουσία τους, ενώ σε 3 έτη για όσους δεν απώλεσαν περιουσία (ή απώλεσαν περιουσία μικρής αξίας).

  • δικλείδες ασφαλείας για μη απαλλαγή από χρέη σε στρατηγικούς κακοπληρωτές.

  • πρόνοιες για δανειολήπτες που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες και συγκεκριμένα:

    • παρέχεται επιδότηση των δανείων 1ης κατοικίας, στο στάδιο της εξωδικαστικής ρύθμισης οφειλών

    • παρέχεται δυνατότητα 12-ετούς μίσθωσης της κατοικίας και επίδομα ενοικίου, στο στάδιο της πτώχευσης ή πλειστηριασμού. Επίσης παρέχεται η δυνατότητα επαναγοράς της κατοικίας, εφόσον ο πολίτης ανακάμψει οικονομικά.

Ο εν λόγω μηχανισμός κρίνεται ιδιαιτέρως σημαντικός, καθότι στοχεύει στην υιοθέτηση ευρύτερης κουλτούρας διαχείρισης των οικονομικών δεδομένων, με απώτερο στόχο να αποτραπεί η εκ νέου διόγκωση του ιδιωτικού χρέους στη χώρα μας, με δυσμενείς συνέπειες για ολόκληρη την κοινωνία και την οικονομία.

Παράλληλα, μέσω της χρήσης των ψηφιακών πλατφορμών της ΕΓΔΙΧ, οι πολίτες εμπλουτίζουν τις γνώσεις τους σχετικά με τις νέες τεχνολογίες και τις δυνατότητες που παρέχει τα διαδίκτυο, μειώνοντας έτσι τον ψηφιακό αναλφαβητισμό και ενισχύοντας ταυτόχρονα τον ψηφιακό μετασχηματισμό.

Η εξυπηρέτηση των πολιτών διενεργείται είτε ηλεκτρονικά μέσω της ιστοσελίδας της ΕΓΔΙΧ (www.keyd.gov.gr), είτε μέσω των 50 Κέντρων – Γραφείων Ενημέρωσης και Υποστήριξης Δανειοληπτών (ΚΕΥΔ-ΓΕΥΔ) που λειτουργούν πανελλαδικά και έχουν ήδη εξυπηρετήσει πάνω από 22 χιλιάδες πολίτες. Στα ΚΕΥΔ-ΓΕΥΔ, οι πολίτες μπορούν να ενημερώνονται για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, καθώς και για τις δυνατότητες που παρέχει το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο, τόσο για την προστασία της κύριας κατοικίας όσο και για ρυθμίσεις οφειλών. Ειδικά για όσο διαρκούν τα μέτρα προστασίας από τον κορωνοϊό, η προσωποποιημένη πληροφόρηση και υποστήριξη των δανειοληπτών θα λαμβάνει χώρα με προγραμματισμένα τηλεφωνικά ραντεβού. Στην τηλεφωνική γραμμή 213.212.57.30 όλοι οι πολίτες μπορούν να κλείνουν τηλεφωνικό ραντεβού για εξατομικευμένη συμβουλευτική ενημέρωση στα ΚΕΥΔ – ΓΕΥΔ.

Η ΕΓΔΙΧ με τις ενέργειες της στοχεύει στο να μειωθεί το ιδιωτικό χρέος, ταυτόχρονα όμως να επιτευχθεί αυτό με ορθό τρόπο, επιτυγχάνοντας μια ισορροπία μεταξύ των οικονομικών, κοινωνικών παραμέτρων και συνθηκών. Παράλληλα η ΕΓΔΙΧ εκπονεί την Εθνική Στρατηγική για τη Διαχείριση του Ιδιωτικού Χρέους, με συγκεκριμένους στόχους και δράσεις αντιμετώπισης του προβλήματος. Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι το κόστος λειτουργίας της ΕΓΔΙΧ και των τοπικών γραφείων της καλύπτεται κατά κύριο λόγο από το ΕΣΠΑ, ώστε να μην επιβαρύνεται ο Κρατικός Προϋπολογισμός.

*Ο Φώτης Κουρμούσης είναι Ειδικός Τομεακός Γραμματέας Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους του Υπουργείου Οικονομικών.

Share this post on: