Η μεγάλη ύφεση που ακολούθησε μετά τη παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, χαρακτηριζόταν από: εμπορικές ανισορροπίες, φούσκες χρέους, μη αποτελεσματική νομισματική πολιτική, υψηλά επίπεδα ιδιωτικού χρέους και αυξημένη αβεβαιότητα.

Η αυξημένη αυτή αβεβαιότητα έφερε στην επιφάνεια ένα σκιώδες τραπεζικό σύστημα και μια αναποτελεσματική εποπτεία στις ΗΠΑ και την Ε.Ε. Η κρίση στην Ευρώπη γενικά προχώρησε από τον τραπεζικό τομέα στην κρίση του χρέους, καθώς πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες έπρεπε να διασώσουν τα τραπεζικά τους συστήματα. Πολλές χώρες έλαβαν μέτρα λιτότητας προκειμένου να μειώσουν τα ελλείμματά τους σε σχέση με το ΑΕΠ. 

Ωστόσο, Η Γαλλία: κατείχε το 10% του ελληνικού χρέους, αντιμετωπίζοντας αύξηση του ποσοστού ανεργίας και λαμβάνοντας μέτρα λιτότητας για την αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Η Ισπανία: δεν ήταν σε θέση να αναχρηματοδοτήσει τις υπερχρεωμένες τράπεζές της, το ποσοστό ανεργίας ξεπέρασε το 26%, αντιμετώπισε δυσκολίες στην πρόσβαση στην αγορά ομολόγων όπου η αυξημένη αβεβαιότητα οδήγησε σε αρκετά μέτρα λιτότητας, προκειμένου να επιτευχθεί δημοσιονομική εξυγίανση. Τέλος, η Ιταλία: δεν είχε πληγεί άμεσα από την κρίση του χρέους, αλλά αντιμετώπισε ανησυχητική αβεβαιότητα σχετικά με το τραπεζικό σύστημα. Υψηλός δείκτης του χρέους προς το ΑΕΠ και άνω του 13% το ποσοστό ανεργίας.

Το 2012, η Standard & Poor’s υποβάθμισε τη Γαλλία μαζί με την Ισπανία και την Ιταλία. Μην ξεχνάμε ότι η Γαλλία, η Ισπανία και η Ιταλία: καλύπτουν μεγάλο μέρος της ευρωζώνης, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές ανησυχίες για το μέλλον της ευρωζώνης και την αυξημένη αβεβαιότητα στο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον. Από την άλλη: Οι ΗΠΑ αντιμετώπισαν επίμονη υψηλή ανεργία, χαμηλή εμπιστοσύνη των καταναλωτών, μείωση των εγχώριων αξιών και αύξηση των ιδιωτικών χρεοκοπιών, του χρέους και του πληθωρισμού. Αναπόφευκτα, αυτό αύξησε δραματικά την αβεβαιότητα στις ΗΠΑ. Άλλες οικονομίες όπως οι BRICς, απέφυγαν την ύφεση. Η Βραζιλία, η Ρωσία, η Κίνα και η Ινδία αντιμετώπισαν επιβράδυνση της ανάπτυξης, αλλά δεν μπήκαν σε ύφεση.

Στόχοι της έρευνας

Σε αυτή τη μελέτη διερευνούμε την εξάπλωση της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008 και της μεταγενέστερης ευρωπαϊκής κρίσης χρέους από χώρες της Ευρωζώνης στους τομείς της πραγματικής οικονομίας των μεγάλων ανεπτυγμένων και αναδυόμενων χρηματιστηριακών αγορών. Εστιάζοντας σε διαφορετικές φάσεις της κρίσης, ανιχνεύουμε και διασταυρώνουμε τις συσχετίσεις για την πιθανή μετάδοση του φαινομένου κατά την περίοδο 1998-2015.

Συνεισφορά της έρευνας

Πρώτον, εξετάζουμε πιθανή μετάδοση της κρίσης στους δείκτες μετοχών από τη Γαλλία, την Ισπανία και την Ιταλία σε τομείς της πραγματικής οικονομίας κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας κρίσης 2008 και της Ευρωπαϊκής κρίσης χρέους. Δεύτερον, υιοθετούμε δύο προσεγγίσεις για να ελέγξουμε και να συγκρίνουμε τα αποτελέσματα: τα υποδείγματα πολυμετάβλητων δυναμικών συσχετίσεων και εξισώσεων Copula αντίστοιχα.

Δεδομένα

Επιλέξαμε 10 τομείς των μεγάλων οικονομιών που πιστεύουμε ότι μπορούν να επιφέρουν σοβαρές επιπτώσεις στο παγκόσμιο οικονομικό περιβάλλον. Οι οικονομίες έχουν επιλεγεί με βάση το μέγεθος του ΑΕΠ τους: Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ, BRICς (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα), Καναδάς και Ιαπωνία. Το δείγμα περιλαμβάνει παρατηρήσεις ημερήσιων αποδόσεων από την 1η Ιανουαρίου 1998 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2015. Η εξεταστέα περίοδος διαιρείται σε 3 υποπεριόδους: α) την περίοδο της πρώιμης ευρωζώνης (01.01.1998 έως 29.12.2006), β) την περίοδο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης (01.01.2007 έως 31.12.2009) και γ) την περίοδο της κρίσης χρέους στην Ευρωζώνη (01 Ιανουαρίου 2010 έως 31 Δεκεμβρίου 2015).

Εμπειρικά αποτελέσματα

Οι συσχετίσεις  που υπολογίσαμε παρουσιάζουν την ίδια συμπεριφορά: αυξήθηκαν με ραγδαία την περίοδο της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και ακολούθως μειώθηκαν στην περίοδο της κρίσης χρέους, αλλά γενικά οι συσχετισμοί παρέμειναν υψηλότεροι από την πρώτη περίοδο (Πρώιμη περίοδος ευρωζώνης) . Σε όλες τις περιόδους, ο τομέας “Χρηματοοικονομικά” εμφανίζει τις πιο αυξημένες συσχετίσεις, ακολουθούν οι “Βιομηχανία” και “Υπηρεσίες καταναλωτών”. Παραδόξως, σημαντικοί τομείς όπως “Υγεία, Τηλεπικοινωνίες, Υπηρεσίες κοινής ωφέλειας και Τεχνολογία” παρουσιάζουν αδύναμα αποτελέσματα μετάδοσης. 

Η προσέγγιση που εφαρμόζεται σε αυτή την έρευνα μπορεί να βοηθήσει όχι μόνο στους διαμορφωτές πολιτικής αλλά επίσης να παρέχει σημαντικές πληροφορίες στους επενδυτές σχετικά με τη διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου.

Βιβλιογραφία

Samitas, A., Kampouris, E., Umar, Z., (2020). Financial contagion in real economy: The key role of policy uncertainty, International Journal of Finance and Economics, https://doi.org/10.1002/ijfe.2235.

 

* Άρθρο των
– Αριστείδη Σάμιτα, Καθηγητή Χρηματοοικονομικής Πανεπιστημίου Αιγαίου
και

– Ηλία Καμπούρη, Επίκουρο Καθηγητή Χρηματοοικονομικής Abu Dhabi University

Share this post on: